Haber Merkezi
Anayasa Mahkemesi son noktayı koydu, Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan yoksulluk nafakasının “süresiz olarak” talep edilebilmesine imkân tanıyan düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı görerek iptal etti. Peki bu karar ne anlama geliyor, çocuklara ödenen nafakayı etkileyecek mi, nafakada süre nasıl belirlenecek, yeni düzenleme nasıl olacak?
AYM’nin "süresiz" ibaresini iptal etmesiyle birlikte, nafakanın artık ucu açık bir şekilde ömür boyu ödenmesinin önüne geçildi. Ancak bu durum "nafaka tamamen kalktı" anlamına gelmiyor.
Geçiş Süreci (Mevcut Durum): AYM'nin iptal kararı hemen bugün yürürlüğe girmedi. Mahkeme, TBMM’nin yeni bir yasal düzenleme yapabilmesi için iptal hükmünün 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi. Dolayısıyla şu an açılan davalarda hakimler mevcut kanuna göre değerlendirme yapmaya devam ediyor.
Masadaki Yeni Düzenleme (Kriterli Süre): TBMM Adalet Komisyonu'nda ve Yargı Reformu stratejilerinde öne çıkan taslağa göre nafaka süresi artık "Evlilik Süresi" ve belirli kriterlere endekslenecek:
Evlilik süresi kadar nafaka: Örneğin, 2 yıl evli kalan bir kişi 2 yıl; 5 yıl evli kalan 5 yıl nafaka ödeyecek.
Üst Sınır: Nafaka süresine maksimum bir üst sınır (taslaklarda genellikle en fazla 5 veya 10 yıl olarak konuşuluyor) getirilmesi planlanıyor.
Rehabilitasyon Süresi: Kısa süreli evliliklerde (örneğin birkaç ay süren evliliklerde) kadının iş bulması veya meslek edinmesi için sadece 1-2 yıllık "rehabilitasyon nafakası" öngörülüyor.
Ne Kadar Nafaka Ödenecek? (Miktar Nasıl Belirleniyor?)
Nafaka miktarında sabit, tek bir rakam yoktur. Yeni düzenleme hazırlıklarında da miktar tamamen tarafların mali güçlerine göre esnetiliyor.
Gelir Oranı: Uygulamada hakimler, nafaka borçlusunun (genellikle erkeğin) gelirinin ortalama %20 ile %30'u arasında bir miktarı yoksulluk nafakası olarak belirler. (Örneğin; asgari ücretli bir erkeğin ödeyeceği nafaka miktarı güncel olarak ortalama 6.000 TL civarında hesaplanır).
Üst Limit Taslağı: Yeni yasa tasarılarında nafaka miktarına bir üst sınır getirilmesi (örneğin asgari ücretin belirli bir katını geçememesi) de tartışılan maddeler arasında.
Hangi Durumlarda Nafaka Ödenmesi Gerekecek?
Bir erkeğin boşandığı eşine yoksulluk nafakası ödemesi için temel şartlar şunlardır:
Yoksulluğa Düşme Şartı: Nafaka alacak olan tarafın (genellikle kadının) boşanma yüzünden maddi olarak yoksulluğa düşecek olması gerekir. (Geliri, güvencesi veya mesleği olmaması).
Kusur Durumu: Nafaka talep eden eşin, boşanmada "daha ağır kusurlu" olmaması gerekir. Eğer kadın erkekten daha kusurlu bulunursa (örneğin aldatma, ağır şiddet vb. ispatlanırsa) erkek nafaka ödemez. Erkeğin nafaka ödemesi için kendisinin kusurlu olması şart değildir; kusursuz olsa bile mali gücü oranında nafaka ödeyebilir.
Mevcut nafakalar otomatik olarak bitmeyecek: Halihazırda nafaka ödeyen erkeklerin ödemeleri bu kararla kendiliğinden durmaz. Yeni yasa meclisten geçtikten sonra, şartları uyan kişilerin mahkemeye başvurarak "Nafakanın Kaldırılması veya Uyarlanması Davası" açması gerekecektir.
Çocuk nafakası (İştirak Nafakası) kapsam dışı: Bu yeni düzenleme ve iptal kararı sadece eşe verilen "yoksulluk nafakası" ile ilgilidir. Çocuklar için ödenen bakım nafakası, çocuk 18 yaşını bitirene (eğitimi devam ediyorsa eğitim hayatı bitene) kadar zorunlu olarak ödenmeye devam edecektir.
Devlet Destekli Fon: Nafaka süresi bittiği halde hala çok ağır yoksulluk içinde olan ve çalışamayacak durumda olan kadınlar için devlet destekli bir "Nafaka Fonu" kurulması ve ödemenin bir süreden sonra devlet tarafından üstlenilmesi de masadaki güçlü seçeneklerden biri.
Medeni Kanun'un "yoksulluk nafakası" yan başlıklı 175. maddesinde, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebileceği belirtiliyor.
Bu, nafaka için kanunda belirlenmiş sabit bir süre olmadığı anlamına geliyor.
Ancak, nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi, fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da taraflardan birinin ölmesi gibi durumlarda nafaka uygulaması sona eriyor.
