Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı koordinesinde yürütülen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) için çalışmalar tüm hızıyla devam ediyor. Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak da bilinen yeni sosyal destek modeli kapsamında, 2026 yılı boyunca il ve ilçe bazında detaylı alan taramaları, ihtiyaç analizleri ve pilot bölge uygulamalarının yapılması planlanıyor. Vatandaşlık maaşı GETAD sistemi başlıyor.

Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak ifade edilen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) için hazırlıklar sürüyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen etki analizinin ekim ayında tamamlanması öngörülüyor.

Analizlerin sonuçlanmasının ardından, düşük gelirli hanelere yönelik desteklerin hangi bölgede hangi başlıklar altında verileceğine ilişkin çerçevenin ortaya konulması bekleniyor.

Yeni modelde tüm hanelere standart bir yardım tutarı veya aynı türde destek sunulması yerine, bölgesel ekonomik şartların ve ailelerin temel harcama kalemlerinin dikkate alınması planlanıyor. Ekonomim’de yer alan habere göre GETAD kapsamında sağlanacak desteklerin içeriği illere ve bölgelere göre farklılık gösterebilecek.

Kira giderlerinin yüksek olduğu bölgelerde barınma desteğinin, enerji ve ısınma maliyetlerinin daha fazla hissedildiği yerlerde ise bu harcamalara yönelik yardımların ön plana çıkması değerlendiriliyor.

Benzer şekilde, gıda harcamalarının hane bütçesinde daha büyük bir pay tuttuğu bölgelerde gıda desteğinin ağırlığının artırılması gündeme gelebilecek. Bu yaklaşım doğrultusunda Antalya’daki bir hanenin ihtiyaçlarıyla Hakkari’de yaşayan bir hanenin ihtiyaçlarının aynı şekilde değerlendirilmemesi öngörülüyor.

Vatandaşlık maaşı ne kadar verilecek, GETAD desteği belli oldu mu?

Asgari gelirin tutarı henüz net değil. Tüm sosyal yardımlarda hane içinde kişi başına düşen aylık gelirin net asgari ücretin üçte birinden az olması kuralı uygulanıyor ki, kimi sosyal programlarda asgari ücretin üçte ikisi de baz alınıyor. Geliri, bu tutarın altında olanlar sosyal yardım desteklerinden faydalanabiliyor. Benzer kuralın Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi için de geçerli olacağı konuşuluyor. Vatandaşlık maaşı aile bazlı olacak ve ailenin geliri dikkate alınacak. 

Ailede, 17 yaş altı çocuk sayısı, ailenin durumu ve geliri, ailede engelli ve yaşlı birey olup olmadığı gibi kriterler göz önünde tutulacak.

Her ailenin en az asgari ücret seviyesinde geliri olacak, eğer bu gelir yoksa üstü Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi ile tamamlanacak.  Aynı evde çalışan kişinin olmaması da önemli bir kriter. Vatandaşlık maaşı alanlar, gelir destekli diğer sosyal yardımlardan yararlanmayacak.  Aile Destek Sistemi’nin bir özelliği de istihdam odaklı bir sistemin hayata geçirilecek olması. Vatandaşlık maaşı belirli bir süre uygulanacak ve maaş dönemi boyunca da ailenin gelir durumu izlenecek.  İş bulma, işe yerleştirme gibi diğer desteklerle yoksul ailelerin iş hayatına kazanımı sağlanacak. Ailelerde meslek edinilmesi, her ailede bir kişinin istihdama katılması öncelik olacak. Vatandaşlık maaşı da ailede bir kişi işgücüne katılana kadar devam edecek.  Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemine geçilmesi ile birlikte bugüne kadar sağlanan sosyal yardımlar da yeniden düzenlenecek ve bazıları tek çatıda toplanacak.