Haber Merkezi
Hükümet kanadı, yargılama süreçlerini hızlandırmayı ve usul ekonomisini güçlendirmeyi hedefleyen 12. Yargı Paketi'ni resmen Meclis Genel Kurulu'na getirdi. Yeni dönemde konusu 486 bin TL'yi geçmeyen idari uyuşmazlıklar tek hakimle karara bağlanırken, aile yadigarı miras kalan taşınmazların değerinin altında satılmasını engelleyen kritik düzenlemeler yürürlüğe giriyor. Finans ve hukuk dünyasında "Haksız menfaat için hesap bilgisi paylaşmanın cezası nedir?" ve "İcra takiplerinde yeni devlet alacağı usulü nasıl olacak?" soruları gündeme oturdu. İşte Yargıtay'ın bozma yetkisini de yeniden şekillendiren 12. Yargı Paketi maddeleri ve sisteme getireceği radikal değişiklikler…
12. YARGI PAKETİ SON AÇIKLAMALARAK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, 12. Yargı Paketi üzerindeki çalışmaların devam ettiğini belirterek paketin yaklaşık 25 maddeden oluşacağını söyledi. Pakette, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararlarına uyum sağlanmasına ve yargı süreçlerinin daha etkin hale getirilmesine yönelik düzenlemelerin yer alacağını ifade eden Güler, Adalet Bakanı Akın Gürlek'in de yargılamaların makul sürede sonuçlandırılması için çalışmalar yürüttüğünü ve bu kapsamda HSK tarafından 140 yeni mahkeme kurulduğunu dile getirdi."Süresiz nafaka" düzenlemesine ilişkin Anayasa Mahkemesi kararını da değerlendiren Güler, kararın gerekçesinin henüz Resmi Gazete'de yayımlanmadığını belirterek, "Gerekçeye uygun olarak kanun maddemizi hazırlarız ve TBMM'ye sunarız." dedi.Gerekçeli kararın henüz açıklanmamış olması ve tanınan 9 aylık sürenin devam etmesi nedeniyle nafaka düzenlemesinin 12. Yargı Paketi kapsamında yer almayacağını kaydeden Güler, gerekçenin yayımlanmasının ardından konunun yeniden değerlendirileceğini söylemişti.AK Parti Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu kanun teklifinin detaylarını ise şöyle açıkladı;"Yargının verimli, hızlı ve etkin bir şekilde işlemesine dönük olarak hazırlanan bu kanun teklifi, yargılamaların makul sürede tamamlanmasını, adalet hizmetlerinin hızlandırılmasını, yargıya olan güven ve memnuniyetin en üst seviyeye çıkarılmasını hedefleyen kapsamlı bir çalışmanın ürünü olarak karşımızdadır. İsterseniz şimdi bütün bu düzenlemeleri içeren kanun teklifimizin maddelerini hep birlikte ele alalım.Bu noktada özellikle yargının verimli, hızlı ve etkin bir şekilde işlemesine yönelik duruşma sürelerinin üç ayla sınırlandırılması, idari yargıda tek hâkimle verilen kararların daha geniş bir çerçevede değerlendirilerek yargı süreçlerinin hızlandırılması ve e-Duruşma imkânıyla SEGBİS üzerinden avukatların ön inceleme duruşmalarına ses ve görüntü nakli yoluyla katılabilmesi gibi hususlar teklifimizde yer almaktadır. Bunların daha detaylı açıklamalarını da inşallah sizlerle paylaşacağız.
AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, 12. Yargı Paketi üzerindeki çalışmaların devam ettiğini belirterek paketin yaklaşık 25 maddeden oluşacağını söyledi. Pakette, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararlarına uyum sağlanmasına ve yargı süreçlerinin daha etkin hale getirilmesine yönelik düzenlemelerin yer alacağını ifade eden Güler, Adalet Bakanı Akın Gürlek'in de yargılamaların makul sürede sonuçlandırılması için çalışmalar yürüttüğünü ve bu kapsamda HSK tarafından 140 yeni mahkeme kurulduğunu dile getirdi.
"Süresiz nafaka" düzenlemesine ilişkin Anayasa Mahkemesi kararını da değerlendiren Güler, kararın gerekçesinin henüz Resmi Gazete'de yayımlanmadığını belirterek, "Gerekçeye uygun olarak kanun maddemizi hazırlarız ve TBMM'ye sunarız." dedi.
Gerekçeli kararın henüz açıklanmamış olması ve tanınan 9 aylık sürenin devam etmesi nedeniyle nafaka düzenlemesinin 12. Yargı Paketi kapsamında yer almayacağını kaydeden Güler, gerekçenin yayımlanmasının ardından konunun yeniden değerlendirileceğini söylemişti.AK Parti Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu kanun teklifinin detaylarını ise şöyle açıkladı;
"Yargının verimli, hızlı ve etkin bir şekilde işlemesine dönük olarak hazırlanan bu kanun teklifi, yargılamaların makul sürede tamamlanmasını, adalet hizmetlerinin hızlandırılmasını, yargıya olan güven ve memnuniyetin en üst seviyeye çıkarılmasını hedefleyen kapsamlı bir çalışmanın ürünü olarak karşımızdadır. İsterseniz şimdi bütün bu düzenlemeleri içeren kanun teklifimizin maddelerini hep birlikte ele alalım.
Bu noktada özellikle yargının verimli, hızlı ve etkin bir şekilde işlemesine yönelik duruşma sürelerinin üç ayla sınırlandırılması, idari yargıda tek hâkimle verilen kararların daha geniş bir çerçevede değerlendirilerek yargı süreçlerinin hızlandırılması ve e-Duruşma imkânıyla SEGBİS üzerinden avukatların ön inceleme duruşmalarına ses ve görüntü nakli yoluyla katılabilmesi gibi hususlar teklifimizde yer almaktadır. Bunların daha detaylı açıklamalarını da inşallah sizlerle paylaşacağız.
12. YARGI PAKETİ AF PAKETİ DEĞİLTBMM Başkanlığına sunulan 12. Yargı Paketi, ilk bakışta teknik ve usule ilişkin maddelerden oluşuyor gibi görünse de satır aralarında doğrudan vatandaşın günlük hayatına dokunacak köklü değişiklikler barındırıyor. Kamuoyunda ve hukuk çevrelerinde gayri resmi olarak 'Verimlilik Paketi' şeklinde adlandırılan yeni düzenleme; uzayan davalara, yüksek enflasyon karşısında eriyen alacaklara ve adliyelerdeki bürokratik engellere savaş açıyor.Paketin hazırlanma sürecinde yalnızca yeni ihtiyaçlar değil, peş peşe gelen Anayasa Mahkemesi (AYM) iptal kararları da etkili oldu. Teklifin önemli bir bölümü; AYM’nin “hak arama özgürlüğü”, “kişisel verilerin korunması” ve “hukuki güvenlik” gerekçeleriyle iptal ettiği maddelerin ardından oluşan yasal boşlukları doldurmayı hedefliyor.Son yıllarda Meclis'e gelen yargı paketleri daha çok insan hakları reformları, ifade özgürlüğü, tutuklama kriterleri ve ceza infaz sistemleri üzerine yoğunlaşmıştı. 12. Yargı Paketi ise doğrudan "yargının çalışma mekanizmasına ve çarkların hızlanmasına" odaklanıyor.Ankara'nın bu hamlesi, önümüzdeki dönemde yeni haklar tanımlamaktan ziyade; mevcut çarkı “daha az bürokrasi, daha kısa dava süresi, daha hızlı karar” mottosuyla çalıştırmak istediğini net bir şekilde ortaya koyuyor.
TBMM Başkanlığına sunulan 12. Yargı Paketi, ilk bakışta teknik ve usule ilişkin maddelerden oluşuyor gibi görünse de satır aralarında doğrudan vatandaşın günlük hayatına dokunacak köklü değişiklikler barındırıyor. Kamuoyunda ve hukuk çevrelerinde gayri resmi olarak 'Verimlilik Paketi' şeklinde adlandırılan yeni düzenleme; uzayan davalara, yüksek enflasyon karşısında eriyen alacaklara ve adliyelerdeki bürokratik engellere savaş açıyor.
Paketin hazırlanma sürecinde yalnızca yeni ihtiyaçlar değil, peş peşe gelen Anayasa Mahkemesi (AYM) iptal kararları da etkili oldu. Teklifin önemli bir bölümü; AYM’nin “hak arama özgürlüğü”, “kişisel verilerin korunması” ve “hukuki güvenlik” gerekçeleriyle iptal ettiği maddelerin ardından oluşan yasal boşlukları doldurmayı hedefliyor.
Son yıllarda Meclis'e gelen yargı paketleri daha çok insan hakları reformları, ifade özgürlüğü, tutuklama kriterleri ve ceza infaz sistemleri üzerine yoğunlaşmıştı. 12. Yargı Paketi ise doğrudan "yargının çalışma mekanizmasına ve çarkların hızlanmasına" odaklanıyor.
Ankara'nın bu hamlesi, önümüzdeki dönemde yeni haklar tanımlamaktan ziyade; mevcut çarkı “daha az bürokrasi, daha kısa dava süresi, daha hızlı karar” mottosuyla çalıştırmak istediğini net bir şekilde ortaya koyuyor.
12. YARGI PAKETİ İÇERİĞİ Genel gerekçelerine ve 25 maddelik içeriğine bakıldığında; bu düzenleme bir af paketi" değildir. Herhangi bir ceza indirimi veya geniş kapsamlı infaz düzenlemesi içermez. Amacı, vatandaşın yıllardır şikâyet ettiği “dosya gidip geliyor, dava bir türlü bitmiyor” sorununu kökten çözmektirMeclis'e sunulan kanun teklifinin satır aralarından öne çıkan ve milyonlarca kişiyi doğrudan ilgilendiren başlıklar şu şekildedir:DAVALAR DAHA KISA SÜREDE SONUÇLANACAKAkbaşoğlu, ortaklığın giderilmesi ve mirasçılar arası öncelikli satış başlığı altında önemli düzenlemeler yaptıklarını söyleyerek, "Yine mülkiyet hakkını ve ailevi bağları korumak adına ortaklığın satış suretiyle giderilmesi davalarında yaşanan suiistimalleri ortadan kaldırıyoruz. Miras yoluyla intikal eden taşınmazların satışında, birinci açık artırmanın sadece malik olan mirasçılar arasında yapılmasını hüküm altına alıyoruz. Böylece aile yadigarı malların, malın bedelinin yüzde yüzü üzerinden öncelikle mirasçılar arasında kalmasına imkan sağlıyoruz. Noterlik evrak ve defterlerinin asıllarının mahkeme veya başsavcılıklarca istenmesi halinde noterlerin aslına uygun örneğini yerinde saklayarak ilgili merciye aslını göndermesi, onaylı örnek istendiğinde ise evrakı elektronik ortamda tarayarak ve güvenli elektronik imzayla saniyeler içerisinde ulaştırması imkanını getiriyoruz. Bu işlemlerden de hiçbir vergi, harç, değerli kağıt ücreti alınmayarak tarafları mali yükten kurtarıyor, yargı işlemlerini hızlandırıyoruz" diye konuştu.Akbaşoğlu, aynı zamanda idari yargıda yargılamaların gecikmemesi ve mahkemelerin iş yükünün hafifletilmesi için önemli bir adım attıklarını vurgulayarak, "İdare mahkemelerinde tek hakimle çözümlenebilecek davaların kapsamını genişletiyoruz. 2026 yılı için konusu 486 bin lirayı geçmeyen iptal ve tam yargı davaları ile öğrenciler ve kamu görevlilerine ilişkin belirli uyuşmazlıklar artık tek hakim tarafından süratle karara bağlanacaktır. Bir başka düzenlememiz; hak arama hürriyetini tahkim etmek adına idari yargıda önemli bir adım atıyoruz. İdari yargıda dosyaların usul-i nedenlerle mahkemeler arasında gidip-gelerek davaların uzaması sorununu çözmek adına yeni bir düzenleme getiriyoruz. Bölge idare mahkemelerine; ilk derece mahkemelerinin kararlarının sonucu hukuka uygunsa sadece gerekçe hatasından dolayı kararı kaldırmak yerine gerekçeyi düzelterek uyuşmazlığı hızla bitirme imkanını tanıyoruz. Ayrıca bölge idare mahkemelerinin ilk kez esastan verdiği kararlara karşı da Danıştay'da temyiz yolunu açık ve yeniden düzenleyerek vatandaşların hak arama güvencesini korumaya devam ediyoruz" dedi.
Genel gerekçelerine ve 25 maddelik içeriğine bakıldığında; bu düzenleme bir af paketi" değildir. Herhangi bir ceza indirimi veya geniş kapsamlı infaz düzenlemesi içermez. Amacı, vatandaşın yıllardır şikâyet ettiği “dosya gidip geliyor, dava bir türlü bitmiyor” sorununu kökten çözmektir
Meclis'e sunulan kanun teklifinin satır aralarından öne çıkan ve milyonlarca kişiyi doğrudan ilgilendiren başlıklar şu şekildedir:
DAVALAR DAHA KISA SÜREDE SONUÇLANACAK
Akbaşoğlu, ortaklığın giderilmesi ve mirasçılar arası öncelikli satış başlığı altında önemli düzenlemeler yaptıklarını söyleyerek, "Yine mülkiyet hakkını ve ailevi bağları korumak adına ortaklığın satış suretiyle giderilmesi davalarında yaşanan suiistimalleri ortadan kaldırıyoruz. Miras yoluyla intikal eden taşınmazların satışında, birinci açık artırmanın sadece malik olan mirasçılar arasında yapılmasını hüküm altına alıyoruz. Böylece aile yadigarı malların, malın bedelinin yüzde yüzü üzerinden öncelikle mirasçılar arasında kalmasına imkan sağlıyoruz. Noterlik evrak ve defterlerinin asıllarının mahkeme veya başsavcılıklarca istenmesi halinde noterlerin aslına uygun örneğini yerinde saklayarak ilgili merciye aslını göndermesi, onaylı örnek istendiğinde ise evrakı elektronik ortamda tarayarak ve güvenli elektronik imzayla saniyeler içerisinde ulaştırması imkanını getiriyoruz. Bu işlemlerden de hiçbir vergi, harç, değerli kağıt ücreti alınmayarak tarafları mali yükten kurtarıyor, yargı işlemlerini hızlandırıyoruz" diye konuştu.Akbaşoğlu, aynı zamanda idari yargıda yargılamaların gecikmemesi ve mahkemelerin iş yükünün hafifletilmesi için önemli bir adım attıklarını vurgulayarak, "İdare mahkemelerinde tek hakimle çözümlenebilecek davaların kapsamını genişletiyoruz. 2026 yılı için konusu 486 bin lirayı geçmeyen iptal ve tam yargı davaları ile öğrenciler ve kamu görevlilerine ilişkin belirli uyuşmazlıklar artık tek hakim tarafından süratle karara bağlanacaktır. Bir başka düzenlememiz; hak arama hürriyetini tahkim etmek adına idari yargıda önemli bir adım atıyoruz. İdari yargıda dosyaların usul-i nedenlerle mahkemeler arasında gidip-gelerek davaların uzaması sorununu çözmek adına yeni bir düzenleme getiriyoruz. Bölge idare mahkemelerine; ilk derece mahkemelerinin kararlarının sonucu hukuka uygunsa sadece gerekçe hatasından dolayı kararı kaldırmak yerine gerekçeyi düzelterek uyuşmazlığı hızla bitirme imkanını tanıyoruz. Ayrıca bölge idare mahkemelerinin ilk kez esastan verdiği kararlara karşı da Danıştay'da temyiz yolunu açık ve yeniden düzenleyerek vatandaşların hak arama güvencesini korumaya devam ediyoruz" dedi.
ADLİ TIP KURUMU DÜZENLEMESİAkbaşoğlu, Adli Tıp Kurumu'na ilişkin düzenleme ile kurumun bilimsel ve idari kapasitesini belirlilik ilkesi ışığında güçlendirdiklerini kaydederek, "İhtisas Kurulu Başkan ve üyeliklerine atanmak için tıp veya diş hekimliğinde uzmanlık ya da alanında doktora derecesi şartını kanunla açıklığa kavuşturuyoruz ve bu görevler için grup başkanlıkları, ihtisas dairesi başkanlıkları için görev sürelerinin 4 yılla sınırlandırıldığı hüküm altına alınıyor. Ayrıca hakim ve savcıların hukuk bilgisi ile neticelendirebileceği davaları bilirkişiye gönderme işlemini sona erdiriyoruz. Vesayet altındaki kısıtlı vatandaşların taşınır ya da taşınmaz satışı rekabet ortamında gerçekleşebilmesi için UYAP Entegre Elektronik Satış Portalı üzerinden yapılabilecek" dedi.'YARGITAY'IN BOZMA YETKİSİNİ DÜZENLİYORUZ'Akbaşoğlu, "Bir başka maddeyle; Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) iptal kararı doğrultusunda yaptığımız değişiklikle istinaf mahkemelerince ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında bir hüküm kurulması halinde, bu kararın parasal sınırın üzerinde olması kaydıyla temyiz yolunu açık hale getiriyoruz. Böylelikle vatandaşlarımızın üst mahkemece ilk kez tesis edilen hükmün denetlenmesini talep etme hakkını güvence altına alıyor, yargısal denetim mekanizmasını çok daha hakkaniyetli ve öngörülebilir bir seviyeye taşıyoruz. Ayrıca yargılama süreçlerinin gereğinden fazla uzamasını engellemek ve usul ekonomisini en üst düzeyde gözetmek amacıyla Yargıtay'ın bozma yetkisini düzenliyoruz. Nedir? Artık ilk derece mahkemelerinin verdiği kararlar sadece görevsiz ya da yetkisiz olduğu gerekçesiyle Yargıtay'ın bozma kararı veremeyeceğini hüküm altına alıyoruz. İstinaf aşamasında zaten titizlikle denetlenen bu usul-i hususların temyiz aşamasında davanın esasına girilmesini gecikmesinin ve dosyaların mahkemeler arasında gidip gelerek sürüncemede kalmasının önüne geçiyoruz" dedi.'BELİRSİZ ALACAK DAVASINI YÜRÜRLÜKTEN KALDIRIYORUZ'Akbaşoğlu, teklif ile uygulamada büyük tartışmalara neden olan belirsiz alacak davasını yürürlükten kaldıracaklarını söyleyerek, "Bunun yerine kısmi dava açan vatandaşlarımıza ıslah hakkını kullanmaksızın ve iddianın genişletme yasağına tabii olmaksızın tahkikatın sonuna kadar alacağın kalan kısmını talep etme hakkı getiriyoruz. Zaman aşımının artırılan bu kısım yönünden de davanın açıldığı ilk günden itibaren kesilmiş sayılacağını takdire sunuyoruz" diye konuştu.30 MADDELİK YARGI PAKETİEvet, 29 madde ve bir geçici madde olmak üzere toplam 30 maddeden oluşan bu kanun teklifimiz hakkında kısa bir bilgilendirmede bulundum. Takdir edersiniz ki teklif çok sayıda başlık ve düzenleme içermektedir. Kanun teklifimizin başlığında da ifade edildiği üzere, yargının etkin ve verimli işlemesine yönelik bazı kanunlarda değişiklik yapılmasını öngören bu düzenlemeler, belirli başlıklar altında toplanarak yargının daha etkin, verimli ve hızlı işlemesine katkı sağlamayı amaçlayan kapsamlı bir paket niteliği taşımaktadır."
Akbaşoğlu, Adli Tıp Kurumu'na ilişkin düzenleme ile kurumun bilimsel ve idari kapasitesini belirlilik ilkesi ışığında güçlendirdiklerini kaydederek, "İhtisas Kurulu Başkan ve üyeliklerine atanmak için tıp veya diş hekimliğinde uzmanlık ya da alanında doktora derecesi şartını kanunla açıklığa kavuşturuyoruz ve bu görevler için grup başkanlıkları, ihtisas dairesi başkanlıkları için görev sürelerinin 4 yılla sınırlandırıldığı hüküm altına alınıyor. Ayrıca hakim ve savcıların hukuk bilgisi ile neticelendirebileceği davaları bilirkişiye gönderme işlemini sona erdiriyoruz. Vesayet altındaki kısıtlı vatandaşların taşınır ya da taşınmaz satışı rekabet ortamında gerçekleşebilmesi için UYAP Entegre Elektronik Satış Portalı üzerinden yapılabilecek" dedi.
'YARGITAY'IN BOZMA YETKİSİNİ DÜZENLİYORUZ'
Akbaşoğlu, "Bir başka maddeyle; Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) iptal kararı doğrultusunda yaptığımız değişiklikle istinaf mahkemelerince ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında bir hüküm kurulması halinde, bu kararın parasal sınırın üzerinde olması kaydıyla temyiz yolunu açık hale getiriyoruz. Böylelikle vatandaşlarımızın üst mahkemece ilk kez tesis edilen hükmün denetlenmesini talep etme hakkını güvence altına alıyor, yargısal denetim mekanizmasını çok daha hakkaniyetli ve öngörülebilir bir seviyeye taşıyoruz. Ayrıca yargılama süreçlerinin gereğinden fazla uzamasını engellemek ve usul ekonomisini en üst düzeyde gözetmek amacıyla Yargıtay'ın bozma yetkisini düzenliyoruz. Nedir? Artık ilk derece mahkemelerinin verdiği kararlar sadece görevsiz ya da yetkisiz olduğu gerekçesiyle Yargıtay'ın bozma kararı veremeyeceğini hüküm altına alıyoruz. İstinaf aşamasında zaten titizlikle denetlenen bu usul-i hususların temyiz aşamasında davanın esasına girilmesini gecikmesinin ve dosyaların mahkemeler arasında gidip gelerek sürüncemede kalmasının önüne geçiyoruz" dedi.
'BELİRSİZ ALACAK DAVASINI YÜRÜRLÜKTEN KALDIRIYORUZ'
Akbaşoğlu, teklif ile uygulamada büyük tartışmalara neden olan belirsiz alacak davasını yürürlükten kaldıracaklarını söyleyerek, "Bunun yerine kısmi dava açan vatandaşlarımıza ıslah hakkını kullanmaksızın ve iddianın genişletme yasağına tabii olmaksızın tahkikatın sonuna kadar alacağın kalan kısmını talep etme hakkı getiriyoruz. Zaman aşımının artırılan bu kısım yönünden de davanın açıldığı ilk günden itibaren kesilmiş sayılacağını takdire sunuyoruz" diye konuştu.
30 MADDELİK YARGI PAKETİ
Evet, 29 madde ve bir geçici madde olmak üzere toplam 30 maddeden oluşan bu kanun teklifimiz hakkında kısa bir bilgilendirmede bulundum. Takdir edersiniz ki teklif çok sayıda başlık ve düzenleme içermektedir. Kanun teklifimizin başlığında da ifade edildiği üzere, yargının etkin ve verimli işlemesine yönelik bazı kanunlarda değişiklik yapılmasını öngören bu düzenlemeler, belirli başlıklar altında toplanarak yargının daha etkin, verimli ve hızlı işlemesine katkı sağlamayı amaçlayan kapsamlı bir paket niteliği taşımaktadır."
