Emeklilik için gerekli şartları tamamladığı halde iş hayatından ayrılmayan vatandaşların gelecekte alacağı aylıkların nasıl hesaplanacağı merak konusu oldu. Özellikle prim ödemeye devam eden çalışanların emeklilik döneminde daha yüksek gelir elde etmesini sağlayacak yeni bir hesaplama modeli üzerinde duruluyor. Mevcut uygulamada sigortalılık süresinin uzaması ve prim ödemelerinin devam etmesi, her zaman beklenen ölçüde yüksek emekli aylığı anlamına gelmeyebiliyor. Bu durum, emeklilik hakkını elde ettikten sonra çalışmayı sürdüren vatandaşların maaş hesaplamalarına yönelik tartışmaları beraberinde getiriyor. Yeni Orta Vadeli Program’da yer alan sosyal güvenlik hedefleri de emekli aylıklarının hesaplanmasında olası değişiklikleri yeniden gündeme taşıdı. SGK Başuzmanı İsa Karakaş’ın değerlendirmeleriyle birlikte yeni modelin hangi esaslara dayanabileceği araştırılmaya başlandı. Peki, çalışmaya devam edenlerin emekli maaşı neden düşebiliyor? Yeni sistemde prim günleri ve kazançlar nasıl değerlendirilecek? İşte gündemdeki yeni emekli aylığı hesaplama modeline ilişkin merak edilenler…

Yeni OVP’de emeklilik beklentileri ve hedefler

Yayımlanan programın satır aralarını değerlendiren SGK Başuzmanı İsa Karakaş Türkiye Gazetesi’ndeki yazısında, kamuoyunda en çok merak edilen konulara odaklandığını ifade etti. Karakaş, “Programdaki emeklilik maddelerini ayrıntılı inceledim. Çalıştıkça maaşı eriyen sistem bitti mi? Yeni OVP, ‘çok çalışanı cezalandırma’ sorununa el atıyor mu? Çok çalıştıkça maaş artacak mı?” sorularının cevaplarını aradığını belirterek, yeni dönem stratejilerine dikkat çekti.  Programda yer alan hedeflerin sistemin mali sürdürülebilirliği açısından kritik olduğuna değinen Karakaş, “Kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemeler hayata geçirilerek sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliği güçlendirilecektir” şeklindeki ifadenin yeni OVP’de yer aldığını hatırlattı ve “Bu hedefin programa göre önümüzdeki sene içinde ifa edilmesi gerekmektedir” değerlendirmesinde bulundu.

Maaş hesaplama sisteminde değişim olacak mı?

Çalışanların emeklilik hakkını elde etmesine rağmen sistemden çıkış yapmasının hem kuruma hem de vatandaşa getirdiği yüke değinen Karakaş, maaş hesaplama sistemindeki Aylık Bağlama Oranı (ABO) detayına vurgu yaptı. Uygulanan mevcut sisteme dair teknik detaylar veren Karakaş, “SSK emeklilik aylığı genel olarak ortalama aylık kazanç ile aylık bağlama oranı formülü ile hesaplanmaktadır. Bu formülde özellikle ABO diye tabir edilen Aylık Bağlama Oranları büyük önem taşımaktadır” ifadelerini kullandı. Emekliliği gelenlerin sistemden çekilmesinin SGK üzerinde çift yönlü bir maliyet oluşturduğunu belirten uzman isim, “Belirtilen durum hem SGK’nın hem de çalışanın zararına sebep olmaktadır. Zira bu durumda SGK her ay alacağı primden mahrum olduğu gibi emeklilik maaşı ödemesi de yapmak zorunda kalmaktadır” sözleriyle istihdamda kalmayı teşvik edecek yeni formüllerin aciliyetine işaret etti.

Daha fazla çalışana daha yüksek maaş formülü

Önümüzdeki süreçte hayata geçirilmesi beklenen düzenlemelerin çalışanları doğrudan motive edeceğini belirten Karakaş, sistemde uzun süre kalmanın maaşlara olumlu yansımasının herkesin ortak beklentisi olduğunu dile getirdi. Bu değişimin istihdam üzerindeki olası sonuçlarını aktaran Karakaş, “Oysaki bu durum tersine çevrilmiş olsa emekliliği gelenler bile çalıştıkça emekli aylıkları artacağından sistemde daha uzun süre kalacaklardır. Özellikle SSK ve Bağ-Kur sigortalılarının çalıştıkça yüksek emekli maaşı alması yönünde yasal bir düzenleme yapılması milyonlarca çalışanın en büyük beklentisi hâline gelmiştir” dedi.

Sistemin güçlendirilmesi adına masada tutulan yeni formüllere de değinen Karakaş, “Önümüzdeki dönemlerde kısmi emeklilik ile normal emeklilik için iki ayrı emeklilik taban maaşı uygulamasına gidilebilir. Ayrıca 25 yıldan sonraki çalışmalarda her bir yıl için ABO’da ilave artışlar öngören yeni bir sistem hayata geçirilebilecektir” açıklamasını yaptı.

Yapılacak yeniliklerin genel bir istihdam dengesi sağlayacağına inandığını belirten İsa Karakaş, yeni emeklilik parametreleriyle vatandaşın en büyük kaygılarından birinin silineceğinin altını çizdi. Sistemin tüm tarafları güvence altına alacak bir yapıya kavuşmasını beklediğini ifade eden Karakaş, “Öngörülen tedbirler kapsamında düzenleme yapılması hâlinde aktif/pasif dengesinde iyileşmelere neden olabileceği gibi sigortalıların da ‘çalıştıkça emeklilik maaşım azalacak mı?’ endişesi ortadan kalkacaktır” sözleriyle yeni modelin olumlu yansımalarını özetledi.

Çalışanların yüksek maaş almak hedefiyle sistemde daha fazla kalmasının kayıt dışı istihdamla mücadeleye de büyük katkı sunacağı belirtilirken; SGK’nın prim gelirlerindeki artışın, vatandaşlara sunulan hizmet kalitesini çok daha üst seviyelere taşıyacağı vurgulandı.